اخبار برگزیده

مسئولیت اخلاقی

به گمان برخی نظریه پردازان، پرسش قدیمی مربوط به اختیار و تقدیرگرایی و اینکه انسان تا چه اندازه بر بودن و نیز چگونه بودن خویش حاکم است، همچنان لاینحل باقی خواهد ماند. چنانچه خمیرمایه و نیز فرایند ایجادساز هویت انسانی از مدار اختیار انسان خارج است پس چگونه میتوان فردی را که عمل غیراخلاقی مرتکب می شود را سرزنش کرد؟! از سوی دیگر معیارها و ملاک های  تعیین کننده ی ارزش های اخلاقی از کجا آمده و چگونه میتوان از صحت و درستی آنها اطمینان حاصل کرد؟ اینها تنها نمونه های اندکی از هزاران پرسش های مطرح در زمینه ی مسئولیت های اخلاقی انسان هستند.

آنچه موجب اندیشیدن به این پرسش ها می شود، اندکی نیز به شرایطی که در آن قرار گرفته ایم باز می گردد. بر همگان روشن است که در سیستم امنیتی حاکمیت فوق، بسیاری از پایه ایی ترین مبانی حقوق بشری نقض می شود. از بدرفتاری ساده تا شکنجه تا دم زندانیان گزارش ها نوشته شده است. آنچه شنیده شده مطمئنا بخش اندکی از واقعیت سیستم سرکوب است. سوال اصلی این اس؛ در مورد این دسته ماموران چگونه بیندیشیم. ایا اینان افرادی خطرناک، فاقد وجدان و البته با انگیزه های سادیسمی هستند؟ یا قربانیانی همچون آیشمنیکی از اعضای حزب نازی که آرنت در کتاب محاکمه ی آیشمن بدان پرداخته که تنها در ازای شغل و حقوق ماهیانه، از دستورات مافوق خود اطاعت می کنند؟!
رویکردهای سرشت گرایی و محیط گرایی در روانشناسی نیز، با چنین چالش هایی در حیطه ی تعریف محدودیت ها و آزادی انسان درگیر هستند. در آلمان پس از هیلتری و پس از آشکار شدن جنایات هوکاست، میان روانکاوان و روانشناسان اجتماعی در یافتن چرایی آنچه رخ داده بود، مجادله های علمی فروانی درگرفت. آیا مردم آلمان خود مستعد برامدن چنین سیستم غیرانسانی و جنگ طلبی بودند؟ آیا میان مردم آلمان با سایر ملت ها  در نوع و میزان متابعت از یک دیکتاتورتفاوتهایی وجود داشت؟ به نظر شما نمی توان همین پرسش ها را در مورد مردم ایران نیز مطرح ساخت؟! آیا در ایجاد این نوع دیکتاتوری عناصر فرهنگی و هویتی خاصی مشارکت دارند؟ یا خیر، همانطور که استنلی میلگرام روانشناس اجتماعی خاطرنشان می کند، در هر جامعه ای ورای شخصیت و عوامل فرهنگی  به ضریب حدود 65 درصد میل به متابعت از اقتدار وجود دارد.
تصور نگارنده بر این است که پیش شرط وجود جامعه ی آزادی، وجود  شهروندان آگاه و مسئول است. پس هر جامعه ای بر عبور از روابط پلیسی و گذار به آزادی نیازمند بحث و نقد و نظر در مورد پرسش های فوق است.شما چگونه می اندیشید؟


مسئولیت اخلاقی

مسئولیت اخلاقی

مسئولیت اخلاقی

 


منبع این نوشته : منبع
آخرین جستجو شده ها